Maagang paggalugad ng mga Europeo

Noong ika-17 siglo, natuklasan ng mga Europeong eksplorador ang mga bahagi ng tinawag nilang ‘Terra Australis Incognita’ — ang di-kilalang lupain ng timog. Noong 1606, isang Olandes, si Willem Janszoon, ang gumuhit ng mapa ng kanlurang bahagi ng Cape York Peninsula sa hilagang dulo ng Australia. Sa panahong ito, isang barkong Espanyol na pinamumunuan ni Luís Vaez de Torres ang naglayag sa kipot sa hilaga ng Australia.

Nang maglaon sa mga taong 1600, tinuklas ng mga marinong Olandes ang baybayin ng Western Australia, at tinawag nila ang lupaing ito na ‘New Holland’.

Noong 1642, natuklasan ni Abel Tasman ang baybayin ng isang bagong lupain na pinangalanan niyang ‘Van Diemen’s Land’ (ngayon ay Tasmania). Ginuhit din niya ang mapa ng libu-libong milya ng baybayin ng Australia. Ipinapakita ng kanyang di-tapos na mapa ng New Holland na naniwala siyang nakadugtong ang lupain sa Papua New Guinea sa hilaga.

Si William Dampier ang unang Ingles na tumapak sa lupain ng Australia. Noong 1684, dumaong siya sa hilagang-kanlurang baybayin. Dahil sa tuyo at maalikabok na lupain, hindi niya ito itinuring na kapaki-pakinabang para sa kalakalan o paninirahan.

Kapitan James Cook Hanggang sa marating ng Ingles na si James Cook ang silangang baybayin ng Australia noong 1770, hindi pa ito natutuklas ng mga Europeo. Ipinadala si Cook ng Pamahalaang British sa isang paglalayag ng pagtuklas sa South Pacific. Ginuhit niya ang mapa ng silangang baybayin at idinaong ang kanyang barko, ang Endeavour, sa Botany Bay, sa timog lamang ng makabagong Sydney. Tinawag ni James Cook ang lupaing ito na ‘New South Wales’, at inangkin ito para kay Haring George III.

Pagpapadala ng mga bilanggo Natatangi ang Australia, dahil karamihan sa mga unang Europeong nanirahan dito ay mga bilanggo. Matapos makamit ng United States of America ang kalayaan, hindi na maipadala ng Great Britain doon ang mga bilanggo nito at naging masikip ang mga bilangguan sa Britanya. Noong 1786, nagpasya ang Great Britain na ipadala ang ilan sa mga bilanggo sa bagong kolonya ng New South Wales.

Ang unang kolonya Ang unang Gobernador ng kolonya ng New South Wales ay si Kapitan Arthur Phillip. Ligtas niyang dinala ang 11 barko mula sa Britanya patungo sa kabilang panig ng mundo, na pinamunuan ang ‘First Fleet’ papasok sa Sydney Cove noong 26 January 1788. Sa anibersaryo ng araw na ito natin ginugunita ang Australia Day bawat taon.

Ang mga unang taon ng paninirahan Napakahirap ng mga unang taon ng kolonyal na paninirahan. Upang matiyak na walang magugutom, pinantay ni Gobernador Phillip ang rasyon ng lahat, kasama na ang kanyang sarili at ang kanyang mga opisyal. Ang kanyang katinuan at determinasyon ay nakatulong upang makaligtas ang kolonya sa mahihirap na unang taon.

Nagtrabaho nang masipag ang mga bilanggo sa unang pamayanan. Ang mga nakatapos ng kanilang sentensiya ay naging malayang kalalakihan at kababaihan at pumasok sa komunidad upang magtrabaho at magpalaki ng pamilya.

Mga bagong pagkakataon Ang maagang populasyong Europeo ng Australia ay binubuo higit sa lahat ng mga Ingles, Scottish, Welsh at Irish. Ang mga Scottish, Welsh at Irish ay madalas na nakikidigma sa mga Ingles, ngunit sa Australia, ang apat na grupong ito ay namuhay at nagtrabaho nang magkakasama.

Nagsimulang makahanap ng mga bagong pagkakataon sa kolonya ang mga bilanggo at dating bilanggo. May ilang dating bilanggo na nagtayo ng sariling negosyo bilang mangangalakal. May iba namang umunlad bilang magsasaka, manggagawang bihasa, tindero at may-ari ng tavern.

Caroline Chisholm (1808–77)

Si Caroline Chisholm ay isang nangungunang repormador panlipunan na nagpabuti sa kalagayan ng mga babaeng walang asawa sa mga unang kolonya. Dumating siya sa Australia kasama ang kanyang asawang opisyal ng hukbo at limang anak noong 1838. Tinulungan niya ang mga babaeng migrante na naninirahan sa lansangan ng Sydney. Sa loob ng ilang taon, nagtayo siya ng 16 na hostel para sa mga babaeng migrante sa buong kolonya.

Masipag na nagtrabaho si Caroline upang pabutihin ang buhay sa mga barko para sa mga taong naglalakbay patungo sa mga kolonya. Nag-ayos din siya ng plano ng pautang para sa mga dukha upang tumulong na putulin ang siklo ng pagdepende at kahirapan.

Ngayon, marami sa mga paaralan sa Australia ang ipinangalan kay Caroline Chisholm. Kilala siya bilang ‘kaibigan ng migrante’ at inaalala siya sa kanyang walang sawang pagsisikap na tulungan ang mga tao na magsimula ng bagong buhay.

Gobernador Macquarie Kasama ni Gobernador Phillip, may mahalagang lugar si Gobernador Lachlan Macquarie sa ating maagang kasaysayan. Pinamunuan niya ang kolonya ng New South Wales sa pagitan ng 1810 at 1821, na pinaunlad ito bilang malayang pamayanan, hindi bilang kolonya ng mga bilanggo. Pinabuti niya ang mga gawaing pagsasaka, nagtayo ng bagong mga kalsada at pampublikong pasilidad, at hinikayat ang paggalugad sa Australia.

Naglaan din ng pera si Gobernador Macquarie para sa edukasyon at iginalang niya ang mga karapatan ng mga dating bilanggo. Binigyan niya ang ilang dating bilanggo ng trabaho bilang hukom at lingkod-bayan.

Pinararangalan si Gobernador Macquarie sa kasaysayan dahil sa mabubuting pagbabagong ginawa niya sa kolonya. Ang Macquarie University sa New South Wales ay ipinangalan sa kanya.

Pamana ng mga bilanggo Inakala na masyadong makapangyarihan para sa iisang tao ang posisyon ng Gobernador, kaya noong 1823, binuo ang New South Wales Legislative Council upang payuhan ang susunod na Gobernador at repormahin ang kolonya.

Tumigil ang Great Britain sa pagpapadala ng mga bilanggo sa New South Wales noong 1840, sa Tasmania noong 1852 at sa Western Australia noong 1868. Sa kabuuan, mahigit 160,000 bilanggo ang ipinadala sa Australia. Unti-unting nawala ang pagkakahati sa pagitan ng mga dating bilanggo at ng mga naninirahan. Mula sa mga taong 1850, ang mga kolonista ay namamahala na sa kanilang sarili at nais nilang bumuo ng kagalang-galang na lipunan. Marami sa mga Australyano ang naging maipagmamalaki sa kanilang pamanang bilanggo.

Ang Aboriginal and Torres Strait Islander peoples matapos ang paninirahan ng mga Europeo Noong 1788, sa simula ng paninirahan ng mga Europeo, tinatayang mayroong 750,000 hanggang 1.4 milyong Aboriginal and Torres Strait Islander peoples sa Australia. Kabilang dito ang humigit-kumulang 250 magkakahiwalay na bansa at mahigit 700 grupo ng wika.

Nang itinatag nito ang mga kolonya sa Australia, hindi gumawa ang Pamahalaang British ng kasunduan sa mga Aboriginal. Naniwala ang mga awtoridad na British na may legal silang karapatang sakupin ang lupain.

Ang Aboriginal and Torres Strait Islander peoples ay may sariling ekonomiya at sinauna at matibay na ugnayan sa lupa. Kung saan dati silang namuhay sa ilalim ng sarili nilang pamamahala, napilitan na silang tanggapin ang mga batas ng mga bagong dating. Ang mga bagong dating ay hindi inanyayahan at sa pangkalahatan ay hindi sila tinanggap.

Malalim na nabago ang buhay ng Aboriginal and Torres Strait Islander peoples dahil sa pagdating ng mga kolonistang British. May mga buhay na nawala at lupang inagaw habang tinatangka ng mga kolonisador na ipataw ang bagong kaayusang panlipunan, pang-ekonomiya at panrelihiyon. Nagpasok sila ng bagong mga hayop, halaman at sakit.

Sinabihan ang mga unang gobernador na huwag saktan ang mga Aboriginal, ngunit lumipat ang mga naninirahang British sa kanilang lupain at maraming Aboriginal ang napatay. Karaniwang hindi pinaparusahan ang mga naninirahan sa paggawa ng gayong mga krimen.

May ilang Aboriginal at Europeong naninirahan na nagawang mamuhay nang mapayapa nang magkasama. May ilang naninirahan na nagbigay ng trabaho sa mga Aboriginal sa mga sakahan ng tupa at baka. Nag-alok si Gobernador Macquarie ng sariling lupa sa mga Aboriginal para sa pagsasaka at nagtayo ng paaralan para sa mga batang Aboriginal. Gayunman, kakaunti lamang sa mga Aboriginal ang nais mamuhay sa paraan ng mga naninirahan, dahil ayaw nilang mawala ang kanilang mga tradisyong pangkultura.

Maraming Aboriginal ang napatay sa mga labanan tungkol sa lupa. Bagaman hindi alam ang eksaktong bilang, tinatayang daan-daang libong Aboriginal ang namatay. Mas marami pang Aboriginal ang namatay dahil sa mga sakit na dinala ng mga Europeo sa bansa. Napakalaki ng nawalang buhay ng mga Aboriginal.