ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ (1939–45)

ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈਆਂ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੂਰਪ, ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਲੜੇ।

ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਟੋਬਰੁਕ (Tobruk) ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜਰਮਨਾਂ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਮਿਸਰ ਵੱਲ ਜਰਮਨਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਖ਼ਰੀ ਬਚਾਅ ਸੀ। ਅੱਠ ਲੰਮੇ ਮਹੀਨੇ ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ) ਨੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਰਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਖ਼ਤ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਹਾਲਾਤ ਝੱਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਦੀ ਹਮਲਾਵਰ ਰਣਨੀਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਹਨੇਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਟੋਬਰੁਕ ਦੇ ਚੂਹੇ' (Rats of Tobruk) ਵਜੋਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

1941 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਫ਼ੌਜੀ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ (Papua New Guinea) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਏ। ਇਹ ਕੰਮ ਨਿਯਮਤ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਢਲਾਣਦਾਰ, ਚਿੱਕੜ ਭਰੇ ਰਾਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਕੋਡਾ ਟ੍ਰੈਕ (Kokoda Track) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜਪਾਨੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਦੇ ਐਂਜ਼ੈਕ ਕੋਵ (Anzac Cove) ਵਾਂਗ, ਕੋਕੋਡਾ ਟ੍ਰੈਕ ਕੁਝ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈਆਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

1942 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀਆਂ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੱਡਾ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਫੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਥਾਈ-ਬਰਮਾ ਰੇਲਵੇ (Thai-Burma Railway) ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15,000 ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਫ਼ੌਜੀ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਜਪਾਨੀਆਂ ਨੇ ਬੇਰਹਿਮ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾਈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਹੀ 2700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਮਰ ਗਏ।

ਸਰ ਐਡਵਰਡ 'ਵੀਅਰੀ' ਡਨਲੌਪ (Sir Edward 'Weary' Dunlop) (1907–93)

ਸਰ ਐਡਵਰਡ 'ਵੀਅਰੀ' ਡਨਲੌਪ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦ ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਜੰਗੀ ਨਾਇਕ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜਪਾਨੀਆਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਥਾਈ-ਬਰਮਾ ਰੇਲਵੇ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰਮਾ ਲੈ ਗਏ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਕੰਮ ਸੀ।

ਇੱਕ ਕਮਾਂਡਰ ਵਜੋਂ ਵੀਅਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰਜਨ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਘੰਟੇ ਲਾਏ। ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।

1969 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਨਾਈਟ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਉਸ ਨਾਇਕ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਮੈਲਬਰਨ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 'ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਸਰਜਨ' (The Surgeon of the Railway) ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਹੋਰ ਟਕਰਾਅ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, 1950 ਤੋਂ 1953 ਤੱਕ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੀਆਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਅੱਜ ਵੀ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਹੈ। 1962 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਇਹ ਜੰਗ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਲੜੀ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਜੰਗ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭਰਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲੇ।

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰੱਖਿਆ ਬਲ (Australian Defence Force) ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ, ਇਰਾਕ, ਸੂਡਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਰੱਖਿਅਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਵਸ (Remembrance Day) ਐਂਜ਼ੈਕ ਦਿਵਸ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਵਸ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਸਾਲ 11 ਨਵੰਬਰ (11ਵੇਂ ਮਹੀਨੇ) ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਝੱਲੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਲਾਲ ਪੌਪੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।