ਕਲਾਵਾਂ

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਅਤੇ ਟੌਰੇਸ ਸਟਰੇਟ ਆਈਲੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਵਾਇਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ, ਕਲਾ, ਰੰਗਮੰਚ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਲਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਾਹਿਤ — ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਵਾਇਤ ਹੈ। ਇਹ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਅਤੇ ਟੌਰੇਸ ਸਟਰੇਟ ਆਈਲੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਿੱਸਾ-ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਬੁਸ਼ (bush) ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਖ਼ਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਹੈਨਰੀ ਲਾਸਨ (Henry Lawson) ਅਤੇ ਮਾਈਲਸ ਫਰੈਂਕਲਿਨ (Miles Franklin) ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਬੁਸ਼ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ।

ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਵ੍ਹਾਈਟ (Patrick White), ਨੂੰ 1973 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਹੋਰ ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਕੇਰੀ (Peter Carey), ਕੋਲੀਨ ਮੈਕਲੌ (Colleen McCullough), ਸੈਲੀ ਮੌਰਗਨ (Sally Morgan), ਟਿਮ ਵਿੰਟਨ (Tim Winton), ਟੌਮ ਕੇਨੀਲੀ (Tom Keneally) ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਈਸ ਕੋਰਟਨੇ (Bryce Courtenay) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜੂਡਿਥ ਰਾਈਟ (Judith Wright) (1915–2000)

ਜੂਡਿਥ ਰਾਈਟ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਵਿੱਤਰੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਰਾਖੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤੀ ਅਤੇ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਕੁਈਨਜ਼ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਟ੍ਰੀਟੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।

ਜੂਡਿਥ ਰਾਈਟ ਨੂੰ ਕਵਿੱਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਲਈ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ — ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨਾਟਕ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਟ ਬਲੈਂਚਟ (Cate Blanchett), ਜੈਫ਼ਰੀ ਰਸ਼ (Geoffrey Rush), ਨਿਕੋਲ ਕਿਡਮੈਨ (Nicole Kidman) ਅਤੇ ਹਿਊ ਜੈਕਮੈਨ (Hugh Jackman) ਵਰਗੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਵੀਅਰ (Peter Weir) ਤੇ ਬਾਜ਼ ਲੁਹਰਮਨ (Baz Luhrmann) ਵਰਗੇ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਲਾ — ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੂਲਵਾਸੀ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਟੌਮ ਰੌਬਰਟਸ (Tom Roberts), ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਮੈਕਕਬਿਨ (Frederick McCubbin) ਤੇ ਆਰਥਰ ਸਟ੍ਰੀਟਨ (Arthur Streeton) ਵਰਗੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੁਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਲਾਕਾਰ ਰਸਲ ਡ੍ਰਾਈਸਡੇਲ (Russell Drysdale) ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਨੋਲਨ (Sidney Nolan) ਨੇ ਆਊਟਬੈਕ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰੈੱਟ ਵ੍ਹਾਈਟਲੀ (Brett Whiteley) ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਮੂਲਵਾਸੀ ਕਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਟ ਨਮਾਤਜੀਰਾ (Albert Namatjira), ਐਮਿਲੀ ਕਾਮੇ ਕੰਗਵਾਰੇ (Emily Kame Kngwarreye), ਗਲੋਰੀਆ ਪੇਟਿਆਰੇ (Gloria Petyarre), ਰੋਵਰ ਥੌਮਸ (Rover Thomas) ਅਤੇ ਕਲਿਫ਼ਰਡ ਪੌਸਮ ਜਾਪਲਜਾਰੀ (Clifford Possum Tjapaltjarri) ਦੀ ਕਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਮੰਗੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ — ਸਭ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਪਛਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨ ਡਿਜਰੀਡੂ (didgeridoo) ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੂਲਵਾਸੀ ਸਾਜ਼ ਹੈ।

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ, ਕੰਟਰੀ ਤੇ ਰੌਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਈਲੀ ਮਿਨੋਗ (Kylie Minogue), ਜਿੰਮੀ ਬਾਰਨਜ਼ (Jimmy Barnes), ਪੌਲ ਕੈਲੀ (Paul Kelly), ਓਲੀਵੀਆ ਨਿਊਟਨ-ਜੌਨ (Olivia Newton-John), ਜੌਨ ਫਾਰਨਹੈਮ (John Farnham), ਨਿਕ ਕੇਵ (Nick Cave), ਅਤੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਕਲਾਕਾਰ ਆਰਚੀ ਰੋਚ (Archie Roach), ਗੁਰੂਮੁਲ (Gurrumul) ਤੇ ਜੈਸਿਕਾ ਮੌਬੌਏ (Jessica Mauboy) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। AC/DC ਅਤੇ INXS ਵਰਗੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬੈਂਡਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਬਣਾਏ ਹਨ।

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਨਾਚ ਸਰ ਰੌਬਰਟ ਹੈਲਪਮੈਨ (Sir Robert Helpmann), ਮੈਰਿਲ ਟੈਂਕਾਰਡ (Meryl Tankard), ਸਟੀਫ਼ਨ ਪੇਜ (Stephen Page) ਅਤੇ ਲੀ ਕੁਨਸ਼ਿਨ (Li Cunxin) ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਨਾਚਿਆਂ ਤੇ ਨਾਚ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਵਧਿਆ-ਫੁੱਲਿਆ ਹੈ। ਬੰਗਾਰਾ (Bangarra) ਇੱਕ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਅਤੇ ਟੌਰੇਸ ਸਟਰੇਟ ਆਈਲੈਂਡਰ ਨਾਚ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਚ, ਧੁਨੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।