Eddie Mabo (1936–92)

ਐਡੀ ਕੋਈਕੀ ਮਾਬੋ (Eddie Koiki Mabo) ਮੂਲਵਾਸੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਰੇ ਟਾਪੂ (Murray Island) ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਟੋਰੇਸ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਮੇਰੀਅਮ (Meriam) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਧਰਤੀ ਹੈ।

ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਐਡੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਤਾਜ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ (Crown land) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਮਰੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।

1992 ਵਿੱਚ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਐਡੀ ਦਾ ਕੇਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਬੋ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਐਡੀ ਮਾਬੋ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਲਈ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਤੇ ਟੋਰੇਸ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਈਲੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।