सुरुका युरोपेली अन्वेषण

17 औं शताब्दीमा, युरोपेली अन्वेषकहरूले आफूले ‘Terra Australis Incognita’ — दक्षिणको अज्ञात भूमि — भनेको क्षेत्रका केही भागहरू पत्ता लगाए। 1606 मा, एक डच नागरिक Willem Janszoon ले अस्ट्रेलियाको उत्तरी छेउमा रहेको Cape York Peninsula को पश्चिमी भागको नक्सा बनाए। यसै समयतिर, Luís Vaez de Torres को कप्तानीमा एउटा स्पेनी जहाज अस्ट्रेलियाको उत्तरतर्फको जलसन्धिबाट गयो।

1600 को दशकको पछिल्लो समयमा, डच नाविकहरूले Western Australia को तट अन्वेषण गरे र यस भूमिलाई ‘New Holland’ भने।

1642 मा, Abel Tasman ले एउटा नयाँ भूमिको तट पत्ता लगाए जसलाई उनले ‘Van Diemen’s Land’ (अहिलेको Tasmania) नाम दिए। उनले अस्ट्रेलियाली तटको हजारौं माइलको नक्सा पनि बनाए। New Holland को उनको अपूर्ण नक्साले उनी यो भूमि उत्तरमा Papua New Guinea सँग जोडिएको छ भन्ने विश्वास गर्थे भन्ने देखाउँछ।

William Dampier अस्ट्रेलियाली भूमिमा पाइला टेक्ने पहिलो अंग्रेज थिए। 1684 मा, उनी उत्तर-पश्चिमी तटमा ओर्ले। भूमि कति सुख्खा र धूलोम्य थियो भन्ने हेर्दा, उनले यसलाई व्यापार वा बसोबासका लागि उपयोगी ठानेनन्।

कप्तान जेम्स कुक (Captain James Cook) अंग्रेज James Cook 1770 मा अस्ट्रेलियाको पूर्वी तटमा नपुगुन्जेल, यसको अन्वेषण युरोपेलीहरूले गरेका थिएनन्। कुकलाई बेलायती सरकारले दक्षिण प्रशान्तको खोज यात्रामा पठाएको थियो। उनले पूर्वी तटको नक्सा बनाए र आफ्नो जहाज Endeavour लाई आजको Sydney भन्दा ठिक दक्षिणमा रहेको Botany Bay मा ओराले। James Cook ले यस भूमिलाई ‘New South Wales’ भने, र राजा George III का लागि यसमाथि दाबी गरे।

कैदी स्थानान्तरण अस्ट्रेलिया अनौठो छ, किनभने यसका अधिकांश पहिलो युरोपेली बसोबासीहरू कैदी थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले स्वतन्त्रता प्राप्त गरेपछि, ग्रेट ब्रिटेनले त्यहाँ आफ्ना कैदी पठाउन सकेन र बेलायती जेलहरू अत्यन्त भरिए। 1786 मा, ग्रेट ब्रिटेनले केही कैदीलाई New South Wales को नयाँ उपनिवेशमा पठाउने निर्णय गर्‍यो।

पहिलो उपनिवेश New South Wales उपनिवेशका पहिलो गभर्नर कप्तान Arthur Phillip थिए। उनले 11 वटा जहाज बेलायतबाट संसारको अर्को छेउसम्म सकुशल ल्याए, र 26 January 1788 मा ‘First Fleet’ लाई Sydney Cove भित्र्याए। यसै दिनको वार्षिकोत्सवमा हामी हरेक वर्ष Australia Day मनाउँछौं।

बसोबासका प्रारम्भिक वर्षहरू औपनिवेशिक बसोबासका प्रारम्भिक वर्षहरू अत्यन्त कठिन थिए। मानिसहरू भोकै नमरून् भन्नका लागि, गभर्नर Phillip ले आफू र आफ्ना अधिकृतहरूसहित सबैलाई उही परिमाणको खाद्य अंश तोके। उनको सामान्य बुद्धि र दृढताले उपनिवेशलाई ती पहिलो कठिन वर्षहरूमा बाँच्न मद्दत गर्‍यो।

प्रारम्भिक बसोबासमा कैदीहरूले कडा परिश्रम गरे। सजाय पूरा गर्नेहरू स्वतन्त्र पुरुष र महिला बने र काम गर्न तथा परिवार हुर्काउन समुदायमा मिसिए।

नयाँ अवसरहरू अस्ट्रेलियाको प्रारम्भिक युरोपेली जनसंख्या मुख्यतः अंग्रेज, स्कटिस, वेल्श र आयरिस मानिसहरूबाट बनेको थियो। स्कटिस, वेल्श र आयरिसहरू प्रायः अंग्रेजसँग युद्धमा हुन्थे, तर अस्ट्रेलियामा यी चार समूह नजिकै मिलेर बसे र काम गरे।

कैदी र पूर्व कैदीहरूले उपनिवेशमा नयाँ अवसर पाउन थाले। केही पूर्व कैदीहरूले व्यापारीका रूपमा आफ्नै व्यवसाय खोले। अरूले किसान, शिल्पकार, पसले र भट्टी सञ्चालकका रूपमा राम्रो गरे।

क्यारोलिन चिजोम (Caroline Chisholm) (1808–77)

क्यारोलिन चिजोम एक प्रमुख सामाजिक सुधारक थिइन् जसले प्रारम्भिक उपनिवेशहरूमा एक्ला महिलाहरूको अवस्था सुधारिन्। उनी 1838 मा आफ्ना सैनिक अधिकृत पति र पाँच छोराछोरीसँग अस्ट्रेलिया आइन्। उनले Sydney का सडकहरूमा बसिरहेका आप्रवासी महिलाहरूलाई मद्दत गरिन्। केही वर्षभित्रै, उनले उपनिवेशभरि 16 आप्रवासी महिला आश्रयस्थल स्थापना गरिन्।

क्यारोलिनले उपनिवेशतर्फ यात्रा गर्ने मानिसहरूका लागि जहाजमा जीवन सुधार्न कडा परिश्रम गरिन्। उनले परनिर्भरता र गरिबीको चक्र तोड्न मद्दत गर्न विपन्न मानिसहरूका लागि ऋण योजना पनि मिलाइन्।

आज, अस्ट्रेलियाका धेरै विद्यालयको नाम क्यारोलिन चिजोमको नाममा राखिएको छ। उनी ‘आप्रवासीको साथी’ भनेर चिनिन्थिन् र मानिसहरूलाई नयाँ जीवन सुरु गर्न मद्दत गर्ने उनको अथक प्रयासका लागि सम्झिइन्छिन्।

गभर्नर म्याक्वेरी (Governor Macquarie) गभर्नर Phillip सँगै, गभर्नर Lachlan Macquarie ले हाम्रो प्रारम्भिक इतिहासमा महत्त्वपूर्ण स्थान ओगट्छन्। उनले 1810 र 1821 को बीचमा New South Wales उपनिवेशको शासन गरे, र यसलाई कैदी उपनिवेश होइन, स्वतन्त्र बसोबासका रूपमा विकास गरे। उनले खेती अभ्यास सुधारे, नयाँ सडक र सार्वजनिक सुविधा बनाए, र अस्ट्रेलियाको अन्वेषणलाई प्रोत्साहन दिए।

गभर्नर म्याक्वेरीले शिक्षामा पनि लगानी गरे र पूर्व कैदीहरूको अधिकारको सम्मान गरे। उनले केही पूर्व कैदीलाई न्यायाधीश र सरकारी कर्मचारीका रूपमा जागिर दिए।

गभर्नर म्याक्वेरीलाई उपनिवेशमा उनले गरेका सकारात्मक परिवर्तनका लागि इतिहासमा सम्मान गरिन्छ। New South Wales को Macquarie University उनकै नाममा राखिएको हो।

कैदी सम्पदा गभर्नरको पद एक व्यक्तिका लागि अत्यन्त शक्तिशाली छ भन्ने ठानिएको हुनाले, 1823 मा अर्को गभर्नरलाई सल्लाह दिन र उपनिवेशमा सुधार गर्न New South Wales Legislative Council गठन गरियो।

ग्रेट ब्रिटेनले New South Wales मा 1840 मा, Tasmania मा 1852 मा र Western Australia मा 1868 मा कैदी पठाउन बन्द गर्‍यो। कुल मिलाएर, 160,000 भन्दा बढी कैदी अस्ट्रेलिया पठाइए। पूर्व कैदी र बसोबासीहरूबीचको विभाजन क्रमशः हट्दै गयो। 1850 को दशकदेखि, उपनिवेशवासीहरूले आफैं शासन गर्दै थिए र सम्मानित समाज निर्माण गर्न चाहन्थे। धेरै अस्ट्रेलियालीहरू अहिले आफ्नो कैदी सम्पदामा गर्व गर्न थालेका छन्।

युरोपेली बसोबासपछि Aboriginal र Torres Strait Islander जनजातिहरू 1788 मा, युरोपेली बसोबासको सुरुवातमा, अस्ट्रेलियामा 750,000 देखि 1.4 मिलियन Aboriginal र Torres Strait Islander जनजाति रहेको अनुमान गरिन्छ। यसमा करिब 250 भिन्न राष्ट्र र 700 भन्दा बढी भाषिक समूह समावेश थिए।

अस्ट्रेलियामा आफ्ना उपनिवेश स्थापना गर्दा, बेलायती सरकारले Aboriginal जनतासँग कुनै सन्धि गरेन। बेलायती अधिकारीहरूले आफूलाई कानुनी रूपमा त्यो भूमि ओगट्ने हक छ भन्ने विश्वास गर्थे।

Aboriginal र Torres Strait Islander जनजातिहरूको आफ्नै अर्थव्यवस्था र भूमिसँग प्राचीन तथा दिगो सम्बन्ध थियो। पहिले आफ्नै शासनमा बाँचेका उनीहरू अब नयाँ आगन्तुकहरूको कानुन स्वीकार गर्न बाध्य भए। ती आगन्तुकहरूलाई निम्तो दिइएको थिएन र सामान्यतया उनीहरूको स्वागत गरिएको थिएन।

बेलायती उपनिवेशवादीहरूको आगमनले Aboriginal र Torres Strait Islander जनजातिहरूको जीवन गहिरो रूपमा परिवर्तन भयो। उपनिवेशवादीहरूले नयाँ सामाजिक, आर्थिक र धार्मिक व्यवस्था थोपर्न खोज्दा ज्यान गयो र भूमि खोसियो। नयाँ जनावर, बिरुवा र रोगहरू भित्रिए।

प्रारम्भिक गभर्नरहरूलाई Aboriginal जनतालाई हानि नगर्न भनिएको थियो, तर बेलायती बसोबासीहरू उनीहरूको भूमिमा पसे र धेरै Aboriginal मानिस मारिए। यस्ता अपराध गरेबापत बसोबासीहरूलाई प्रायः सजाय दिइँदैनथ्यो।

केही Aboriginal जनता र युरोपेली बसोबासीहरू शान्तिपूर्वक सँगै बस्न सके। केही बसोबासीहरूले भेडा र गाईवस्तुका फार्महरूमा Aboriginal मानिसहरूलाई काममा लगाए। गभर्नर म्याक्वेरीले Aboriginal जनतालाई खेतीका लागि आफ्नै भूमि प्रस्ताव गरे र Aboriginal बालबालिकाका लागि विद्यालय स्थापना गरे। तर, धेरै थोरै Aboriginal मानिसहरू बसोबासीहरूले बाँचेजस्तो जीवन बिताउन चाहन्थे, किनभने उनीहरू आफ्नो सांस्कृतिक परम्परा गुमाउन चाहँदैनथे।

भूमिका लडाइँहरूमा धेरै Aboriginal मानिस मारिए। ठ्याक्कै संख्या थाहा नभए पनि, लाखौं Aboriginal मानिसको मृत्यु भएको अनुमान गरिन्छ। युरोपेलीहरूले देशमा ल्याएका रोगहरूबाट त्योभन्दा पनि धेरै Aboriginal मानिसको मृत्यु भयो। Aboriginal जीवनको क्षति विनाशकारी थियो।