दोस्रो विश्वयुद्ध (1939–45)

दोस्रो विश्वयुद्धमा अस्ट्रेलियालीहरू युरोप, भूमध्यसागर र उत्तरी अफ्रिकामा मित्रराष्ट्रहरूसँग मिलेर जर्मनीविरुद्ध लडे। उनीहरूले दक्षिण-पूर्वी एसिया र प्रशान्त क्षेत्रमा जापानविरुद्ध पनि लडे।

उत्तरी अफ्रिकाको मरुभूमिमा, अस्ट्रेलियाली सेनाले टोब्रुक (Tobruk) सहरमा जर्मन र इटालीहरूको लामो घेराबन्दीको प्रतिरोध गरे; यो इजिप्टतर्फ बढिरहेका जर्मनहरूविरुद्धको अन्तिम रक्षा थियो। आठ लामो महिनासम्म यी सैनिकहरू (धेरैजसो अस्ट्रेलियाली) गुफा र चट्टानका दरारहरूमा बसेर भीषण आक्रमण र कठिन परिस्थिति सहे। उनीहरूको दृढता, बहादुरी र हास्यभाव, अनि कमाण्डरहरूको आक्रामक रणनीतिसँग मिलेर, युद्धका केही अँध्यारा दिनहरूमा प्रेरणाको स्रोत बन्यो। यसै क्रममा उनीहरूले 'टोब्रुकका मुसाहरू' ('Rats of Tobruk') भनेर स्थायी ख्याति पाए।

1941 मा जापानले प्रशान्त क्षेत्रमा युद्ध सुरु गर्‍यो। अस्ट्रेलियाली पुरुष र महिला सैनिकहरू पपुवा न्युगिनी (Papua New Guinea) को रक्षा गर्न गए। यो जिम्मेवारी नियमित सैनिक र राम्रो तालिम नपाएका युवा अनिवार्य भर्ती सैनिकहरूलाई दिइयो। उनीहरूले कोकोडा ट्र्याक (Kokoda Track) भनिने उकालो, हिलाम्मे बाटो हुँदै जङ्गलमा शत्रुसँग लडे। अस्ट्रेलियाली सेनाले जापानी अग्रगमन रोके। ग्यालिपोलीको आन्जाक कोभ (Anzac Cove) जस्तै, कोकोडा ट्र्याक पनि केही अस्ट्रेलियालीहरूका लागि तीर्थस्थल बनेको छ।

1942 मा जापानीहरूले सिंगापुरमा रहेको बेलायती आधार कब्जा गरे। समातिएकाहरूमध्ये करिब 15,000 अस्ट्रेलियाली सैनिक थिए र उनीहरूलाई थाई-बर्मा रेलमार्ग (Thai-Burma Railway) मा काम गर्न लगियो। यसको निर्माणका क्रममा धेरै अस्ट्रेलियाली सैनिकले जापानीहरूबाट क्रूर व्यवहार भोगे। अस्ट्रेलियाली युद्धबन्दीहरूले एकअर्काको हेरचाह गर्न भरमग्दुर प्रयास गरे पनि, यहीँ 2700 भन्दा बढी अस्ट्रेलियाली युद्धबन्दीको मृत्यु भयो।

सर एडवर्ड 'वियरी' डनलप (Sir Edward 'Weary' Dunlop) (1907–93)

सर एडवर्ड 'वियरी' डनलप एक बहादुर र स्नेही शल्यचिकित्सक तथा अस्ट्रेलियाली युद्ध नायक थिए। दोस्रो विश्वयुद्धका बेला उनी जापानीहरूद्वारा पक्राउ परे र थाई-बर्मा रेलमार्गमा काम गर्न बर्मा लगिए। त्यो निकै कठिन काम थियो।

कमाण्डरका रूपमा वियरीले आफ्ना सैनिकहरूको पक्षमा आवाज उठाए, र उनीहरूको शल्यचिकित्सकका रूपमा उनले लामो समय उनीहरूको उपचारमा बिताए। शिविरमा उनलाई यातना दिइयो, तर उनले नझुकी सेवा जारी राखे।

1969 मा चिकित्सा क्षेत्रमा उनको योगदानका लागि उनलाई नाइटको उपाधि दिइयो। उनको मृत्यु हुँदा, 'रेलमार्गका शल्यचिकित्सक' ('The Surgeon of the Railway') भनेर चिनिने यी नायकको राजकीय अन्त्येष्टिका लागि 10,000 भन्दा बढी मानिस मेलबर्नका सडकहरूमा उभिएका थिए।

अन्य द्वन्द्वहरू दोस्रो विश्वयुद्धको केही समयपछि, 1950 देखि 1953 सम्म, उत्तरका साम्यवादी सेनाबाट दक्षिण कोरियाको रक्षा गर्न संयुक्त राष्ट्रसंघीय बहुराष्ट्रिय सेनाको हिस्साका रूपमा अस्ट्रेलियाली सशस्त्र बल पठाइयो।

त्यसको केही समयपछि, देश पुनःएकीकरण गर्न खोजिरहेका भियतनामी साम्यवादी सेनाविरुद्ध दक्षिण भियतनामी सरकारलाई समर्थन गर्न अस्ट्रेलिया संयुक्त राज्य अमेरिकासँग सामेल भयो। भियतनाम युद्ध दोस्रो विश्वयुद्धपछिको अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा ठूलो सैन्य संलग्नता हो। 1962 देखि 1973 सम्म चलेको यो युद्ध त्यस बेलासम्ममा अस्ट्रेलिया लडेको सबैभन्दा लामो युद्ध पनि थियो। यो विवादास्पद संलग्नता थियो; धेरै अस्ट्रेलियालीहरू यसको विरोध जनाउन, विशेषगरी युवा अस्ट्रेलियाली पुरुषहरूलाई युद्धमा अनिवार्य भर्ना गरिएको विरोधमा, सडकमा प्रदर्शन गर्न निस्के।

अस्ट्रेलियाली रक्षा बल (Australian Defence Force) पूर्वी टिमोर, इराक, सुडान र अफगानिस्तानका द्वन्द्वहरूमा पनि संलग्न भएको छ, र अफ्रिका, मध्यपूर्व तथा एसिया-प्रशान्त क्षेत्रलगायत विश्वका धेरै भागमा संयुक्त राष्ट्रसंघका शान्ति स्थापना कार्यमा भाग लिएको छ।

स्मरण दिवस (Remembrance Day) आन्जाक दिवस (Anzac Day) मा जस्तै, स्मरण दिवसमा पनि अस्ट्रेलियालीहरूले युद्धमा सेवा गरेका र ज्यान गुमाएकाहरूको सम्झना गर्छन्। हरेक वर्ष 11 November (11 औं महिना) को 11am बजे, अस्ट्रेलियालीहरू युद्ध र द्वन्द्वमा मृत्यु भएका वा पीडा भोगेका पुरुष तथा महिलाहरूको बलिदान, र सेवा गरेका सबैको सम्झनामा केही क्षण मौन बस्छन्। यस दिन हामी रातो पोपी फूल लगाउँछौं।