ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਸੰਵਿਧਾਨ (the Australian Constitution)
The Commonwealth of Australia Constitution Act 1900 (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਵਿਧਾਨ – Australian Constitution) ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1900 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1 January 1901 ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਸਤੀਆਂ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਕੌਮ ਬਣ ਗਈਆਂ: ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ (House of Representatives) ਅਤੇ ਸੈਨੇਟ (Senate) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ (High Court of Australia) ਵੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੋਕ ਰੈਫਰੈਂਡਮ (referendum) ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1967 ਦਾ ਰੈਫਰੈਂਡਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨਾਂ ਨੇ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਲੋਕਾਂ (Aboriginal peoples) ਨੂੰ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ (Census) ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ 'ਹਾਂ' ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਈ।
ਰੈਫਰੈਂਡਮ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਦਲਣ ਲਈ 'ਦੋਹਰੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ' (double majority) ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ
11 ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਹਰੇਕ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
-
- ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਪਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਤਬਦੀਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਈ
- ਤਬਦੀਲੀ ਪਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੋਟ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ
- ਤਬਦੀਲੀ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਰਾ ਬਹੁਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ
ਵਿਆਖਿਆ: ਸਿਰਫ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਹੁਮਤ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
-
- ਰੈਫਰੈਂਡਮ (referendum) ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ
- ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ
- ਜਨਤਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ
- ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ
ਵਿਆਖਿਆ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਰੈਫਰੈਂਡਮ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
-
- 1788
- 1967
- 2001
- 1900
ਵਿਆਖਿਆ: ਇਹ 1900 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ।
-
- ਲਗਭਗ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ
- 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ
- ਲਗਭਗ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ
- ਲਗਭਗ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ
ਵਿਆਖਿਆ: 1967 ਦਾ ਰੈਫਰੈਂਡਮ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਂ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਇਆ।
-
- ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ
- ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੋਟ ਦੇ
- ਬਰਤਾਨਵੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ (British Act of Parliament) ਦੇ
- ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ
ਵਿਆਖਿਆ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸੰਸਦ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ।
-
- ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੋਟ ਪਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਲਈ
- ਐਬੋਰਿਜਨਲ (Aboriginal) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ (Census) ਵਿੱਚ ਗਿਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ
- ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ
- ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ
ਵਿਆਖਿਆ: 1967 ਦੇ ਰੈਫਰੈਂਡਮ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਐਬੋਰਿਜਨਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇ।
-
- ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਮਤ
- ਜੱਜਾਂ ਦਾ ਬਹੁਮਤ ਅਤੇ ਸੰਘੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਮਤ
- ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਏ ਦੋ ਰੈਫਰੈਂਡਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਮਤ
- ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਮਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ
ਵਿਆਖਿਆ: ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਬਹੁਮਤ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਬਹੁਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
-
- ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਚੁਣੀ
- ਉਹ ਮੁੜ ਸਿੱਧੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਹੇਠ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ
- ਉਹ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਕੌਮ ਬਣ ਗਈਆਂ
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਰੱਖੇ
ਵਿਆਖਿਆ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਸਤੀਆਂ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਈਆਂ।
-
- ਸਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਸੂਚੀ
- ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ
- ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਭਾਸ਼ਣ
- ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ
ਵਿਆਖਿਆ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।
-
- ਸੈਨੇਟ (Senate)
- ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼
- ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਟੇਟਸ
- ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਭਾ (House of Representatives)
ਵਿਆਖਿਆ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਦੋ ਸਦਨਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਸਦ ਬਣਾਈ: ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸੈਨੇਟ।
-
- ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੀ ਅਦਾਲਤ
- ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਮੇਟੀ
- ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ (High Court of Australia)
- ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਕੌਂਸਲ
ਵਿਆਖਿਆ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਬਾਰੇ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਸੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਪੁਸਤਿਕਾ Australian Citizenship: Our Common Bond ਤੋਂ