अस्ट्रेलियाली संविधान (the Australian Constitution)
The Commonwealth of Australia Constitution Act 1900 (अस्ट्रेलियाली संविधान) त्यो कानुनी दस्तावेज हो जसले अस्ट्रेलियाको सरकारका आधारभूत नियमहरू तय गर्छ। अस्ट्रेलियाली संविधान सुरुमा 1900 मा बेलायती संसदको ऐनको भागका रूपमा पारित भएको थियो। 1 January 1901 मा, अस्ट्रेलियाली संविधान लागू भयो र अस्ट्रेलियाली उपनिवेशहरू एउटै स्वतन्त्र राष्ट्र बने: the Commonwealth of Australia।
अस्ट्रेलियाली संविधानले Parliament of the Commonwealth of Australia (अस्ट्रेलियाको संसद) स्थापना गर्यो, जसमा एउटा House of Representatives (प्रतिनिधि सभा) र एउटा Senate (सिनेट) रहन्छ। संविधानले High Court of Australia (अस्ट्रेलियाको उच्च अदालत) पनि स्थापना गर्यो, जससँग अस्ट्रेलियाका कानुनहरू लागू गर्ने र व्याख्या गर्ने अन्तिम अधिकार छ।
अस्ट्रेलियाली जनताले जनमत संग्रह (referendum) मा मतदान गरेर अस्ट्रेलियाली संविधान परिवर्तन गर्न सक्छन्, जस्तै 1967 को जनमत संग्रह जहाँ 90 प्रतिशतभन्दा बढी अस्ट्रेलियालीहरूले जनगणना (Census) मा Aboriginal जनजातिहरूलाई गणना गर्न दिन ‘Yes’ मा मतदान गरे।
अस्ट्रेलियाली संविधान परिवर्तन हुनका लागि जनमत संग्रहमा ‘दोहोरो बहुमत’ (double majority) चाहिन्छ। अर्थात्, बहुसंख्यक राज्यहरूमा मतदाताको बहुमत र सम्पूर्ण देशभरका मतदाताको बहुमत दुवैले परिवर्तनको पक्षमा मतदान गर्नुपर्छ।
यस विषयमा आफूलाई जाँच्नुहोस्
11 यस विषयका प्रश्न — हरेकमा उत्तरको व्याख्या छ।
-
- उच्च अदालतले स्वीकृत गरेपछि परिवर्तन पारित हुन्छ
- जुन राज्यले 'हो' भन्यो त्यहाँ मात्र परिवर्तन लागू हुन्छ
- राष्ट्रिय मत नै पर्याप्त भएकाले परिवर्तन पारित हुन्छ
- दोहोरो बहुमत नपुगेकाले परिवर्तन असफल हुन्छ
व्याख्या: राष्ट्रिय बहुमत मात्र पर्याप्त हुँदैन; संविधान परिवर्तन हुनुअघि बहुसंख्यक राज्यले पनि 'हो' मा मत दिनुपर्छ।
-
- जनमत संग्रह (referendum) मा मत दिएर
- गभर्नर-जनरललाई पत्र लेखेर
- सार्वजनिक बिन्तीपत्रमा हस्ताक्षर गरेर
- उच्च अदालतलाई पुनर्लेखन गर्न अनुरोध गरेर
व्याख्या: संविधान जनताले मात्र परिवर्तन गर्न सक्छन्, र तिनले जनमत संग्रहमा मत दिएर त्यसो गर्छन्।
-
- 1788
- 1967
- 2001
- 1900
व्याख्या: यो 1900 मा बेलायतमा पारित भयो, र त्यसको अर्को वर्ष अस्ट्रेलियामा लागू भयो।
-
- करिब 50 प्रतिशत
- 90 प्रतिशतभन्दा बढी
- करिब 30 प्रतिशत
- करिब 70 प्रतिशत
व्याख्या: 1967 को जनमत संग्रह 90 प्रतिशतभन्दा बढीको धेरै ठूलो 'हो' मतका साथ पारित भयो।
-
- संयुक्त राष्ट्र संघको सम्झौता
- अस्ट्रेलियाली उपनिवेशहरूको मतदान
- बेलायती संसदको ऐन (British Act of Parliament)
- उच्च अदालतको निर्णय
व्याख्या: संविधान बेलायती संसदले पारित गरेको ऐनको भागका रूपमा सुरु भएको थियो।
-
- सबैका लागि निर्वाचनमा मतदान अनिवार्य बनाउन
- एबोरिजिनल जनजातिलाई जनगणनामा गणना गर्न दिन
- अस्ट्रेलियाको उच्च अदालत स्थापना गर्न
- संसदलाई नयाँ राजधानी सहरमा सार्न
व्याख्या: 1967 को जनमत संग्रहले संविधान परिवर्तन गरी एबोरिजिनल जनजातिलाई जनगणनामा गणना गरियोस् भन्ने व्यवस्था गर्यो।
-
- संसदका दुवै सदनका सदस्यहरूको बहुमत
- न्यायाधीशहरूको बहुमत र संघीय मन्त्रीहरूको बहुमत
- लगातार दुई जनमत संग्रहमा मतदाताको बहुमत
- देशभरका मतदाताको बहुमत र बहुसंख्यक राज्यहरूमा बहुमत
व्याख्या: दुई अलग बहुमत चाहिन्छ: बहुसंख्यक राज्यले 'हो' मा मत दिनुपर्छ, र देशभरका अधिकांश मतदाताले पनि 'हो' मा मत दिनुपर्छ।
-
- तिनीहरूले आ-आफ्नै उच्च अदालत निर्वाचित गरे
- तिनीहरू फेरि प्रत्यक्ष बेलायती शासनमा फर्किए
- तिनीहरू एउटै स्वतन्त्र राष्ट्र बने
- तिनीहरूले आफ्नै छुट्टै संविधान मात्र राखे
व्याख्या: संविधान सुरु भएपछि छुट्टाछुट्टै उपनिवेशहरू एउटै स्वतन्त्र देश बने।
-
- सबै अस्ट्रेलियाली राज्यका नामको लिखित सूची
- सरकार सञ्चालनका नियम तोक्ने कानुनी दस्तावेज
- संसदको औपचारिक उद्घाटनमा दिइने भाषण
- अस्ट्रेलिया र बेलायतबीच हस्ताक्षर भएको शान्ति सम्झौता
व्याख्या: संविधान त्यो कानुनी दस्तावेज हो जसले अस्ट्रेलियाको शासनका आधारभूत नियम तोक्छ।
-
- सिनेट
- हाउस अफ लर्ड्स
- काउन्सिल अफ स्टेट्स
- प्रतिनिधि सभा
व्याख्या: संविधानले दुई सदन भएको संसद बनायो: प्रतिनिधि सभा र सिनेट।
-
- गभर्नर-जनरलको अदालत
- सिनेटको कानुन समिति
- अस्ट्रेलियाको उच्च अदालत (High Court of Australia)
- न्यायाधीशहरूको संघीय परिषद्
व्याख्या: संविधानले उच्च अदालत स्थापना गर्यो, र अस्ट्रेलियाका कानुनको अर्थबारे अन्तिम निर्णय त्यसैको हुन्छ।
सरकारी पुस्तिका Australian Citizenship: Our Common Bond बाट